مقدمات چند به جهت اقناع عامه و تصديق ايشان در آنچه مراد تصديق ايشان باشد در آن چيز . و فايدهء خطابت تقرير مصالح جزئيه است . و گاه باشد كه افاده كند تقرير قوانين كليه را نيز مثل تصحيح عقايد دينيه و قوانين عمليه . و چون عامه را ناچارست از اجتماع به جهت نظام معاش و اجتماع محل تنازعست . پس ناچارست ايشان را از احكام و قوانين صادقه در نفس امر كه به آن عمل كنند و تنازع كه موجب فساد باشد واقع نشود . و نظام حال ايشان در معاش معاد خلل نيابد چون تقرير آن احكام بر ايشان از طريق برهان متعذر يا متغير بود به جهت آنكه فهم ايشان قاصرست از ادراك مقدمات برهانى . صناعت خطابت را وضع كردند تا تقرير آن احكام بر ايشان از مقدمات خطابيه كنند زيرا كه اين طريق نه مناسب حال ايشان بود . و گفته‌اند كه حق سبحانه و تعالى در قرآن اشارت « بصناعت خطابت » كرده چنان كه فرموده‌ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ يعنى بخوان بسوى دين پروردگار خود بحكمت و بموعظه و نصيحت خوب . گفته‌اند كه حكمت اشارتست ببرهان و دليل موعظهء حسنه بخطابت . و مقدمات خطابيه بر سه قسم است : اول مشهورست و آن مقدماتيست [ 12 آ ] محموده كه همهء شرايع و ملل بر آن مطابق و عامه بر آن موافق باشند يا در حكم آن باشند . قسم دوم مقبولات و آن مقدماتيست كه مقبول باشد نزد عامه به جهت صدور آن از مقبول القول مثل پيغمبر يا امام يا ولى يا عالم يا طبيعت مقبول القول و مانند آن . قسم سيوم مظنونات و آن مقدماتيست كه صدق آن بحسب غالب ظن باشد

--> ( 1 ) آستانه : در تنازع ( 2 ) سپه ( نه ) ندارد ( 3 ) آستانه عبارت داخل گيومه را ندارد . ( 4 ) اول آيهء 125 سورهء نحل ( 5 ) سپه ( و دليل ) را ندارد . ( 6 ) آستانه : حسنيه ( 7 ) ظ : مشهورات ( 8 ) رعايت قاعدهء عربى شده و در اين كتاب نمونه زياد دارد ، رك . تعليقات ( 9 ) آستانه : عمل ( 10 ) سپه : باشد ( 11 ) سپه : سيم ( مانند موارد ديگر )